DWG dosyası yavaş açılıyor: nedenleri ve hızlandırma yolları

DWG dosyası yavaş açılıyorsa sebep çoğu zaman bilgisayar değil, dosyanın kendisidir. Kullanılmayan bloklar ve katmanlar, başka dosyalardan taşınan çizgi tipi artıkları, yüzlerce ölçek kaydı, üst üste binmiş çizgiler, yoğun taramalar ve kopuk dış referanslar dosyayı şişirir. Temizlik, denetim ve doğru referans yönetimiyle aynı dosya genellikle birkaç kat daha hızlı açılır.

Bu yazıda yavaşlığın nereden geldiğini nasıl teşhis edeceğinizi, hangi temizliği hangi sırayla yapacağınızı ve dosyanın bir daha şişmemesi için ofiste hangi kuralları koymanız gerektiğini anlatıyoruz. Komut adlarını AutoCAD ve benzeri DWG programlarında yaygın olan biçimiyle veriyoruz; mantık programdan bağımsızdır.

DWG dosyası neden yavaş açılır?

Bir DWG açılırken program yalnızca görünen çizgileri değil, dosyanın içindeki bütün tanım tablolarını da okur: katmanlar, bloklar, çizgi tipleri, yazı ve ölçü stilleri, ölçek listesi, uygulama kayıtları, dış referanslar ve görüntüler. Ekranda boş görünen bir dosyanın onlarca megabayt tutması bu yüzden mümkündür.

Yavaşlığın kaynakları üç gruba ayrılır:

• Görünmeyen yük: kullanılmayan blok tanımları, kayıtlı uygulama adları (regapp), bozuk veya sahipsiz nesneler, başka formatlardan gelen çizgi tipi artıkları.
• Görünen yük: çok sık desenli taramalar, binlerce kısa parçadan oluşan eğriler, üst üste kopyalanmış nesneler, patlatılmış (explode) yazılar ve ölçüler, büyük çözünürlüklü raster görüntüler.
• Dış yük: ağ sürücüsündeki dış referanslar, bulunamayan referans yolları, iç içe geçmiş referans zincirleri ve yavaş bağlantı.

Hangi grubun suçlu olduğunu bilmeden "temizle" komutunu çalıştırmak çoğu zaman sorunu yarısına kadar çözer. Önce kısa bir teşhis yapın.

Yavaşlığı teşhis etmek: 5 dakikalık kontrol

1. Dosya boyutuna bakın. Basit bir kat planı birkaç megabaytı aşıyorsa içeride görünmeyen yük vardır.
2. Boş bir dosyayı açın. Boş dosya da yavaş açılıyorsa sorun programda, eklentilerde veya profilde olabilir; dosyada değil.
3. Dış referansları kapatarak açın. Referans yöneticisinde referansları geçici olarak kaldırın (unload). Dosya hızlanıyorsa suçlu referanslardır.
4. Tanım tablolarına göz atın. Çizgi tipi listesinde tanımadığınız yüzlerce kayıt, ölçek listesinde "1:50_XREF_XREF" gibi tekrarlar görüyorsanız dosya başka çizimlerden artık taşımıştır.
5. Bölge bölge gizleyin. Ağır göründüğünüz katmanları (tarama, raster, tefriş) dondurup çizimde dolaşın. Ekran akıcılaşıyorsa yük o katmandadır.

Bu beş adım, aşağıdaki tablodaki hangi satıra odaklanmanız gerektiğini gösterir.

Belirti, olası neden ve çözüm tablosu

Adım adım DWG temizliği

Temizlik sırası önemlidir; önce dosyayı onarın, sonra boşaltın, en son sadeleştirin. İşe başlamadan dosyanın bir yedeğini alın.

1. Denetim ve onarım

AUDIT komutunu "hataları düzelt" seçeneğiyle çalıştırın. Dosya hiç açılmıyor ya da açılırken hata veriyorsa RECOVER ile kurtarmayı deneyin. Bozuk nesneler temizlik komutlarının da düzgün çalışmasını engellediği için bu adım ilk sırada gelir.

2. Kullanılmayan tanımları temizleme

PURGE penceresinde iç içe öğeleri de temizleme seçeneğini işaretleyip tüm kategorileri temizleyin. Güncel sürümlerde sıfır uzunluklu geometri, boş yazı nesneleri ve sahipsiz veri (özellikle DGN kaynaklı çizgi tipi artıkları) için ayrı seçenekler bulunur; bunları da açın. Bazı tanımlar birbirine bağlı olduğundan komutu, temizlenecek bir şey kalmayana kadar iki üç kez tekrarlamak gerekebilir.

3. Uygulama kayıtlarını ve ölçek listesini sıfırlama

Başka ofislerden gelen dosyalarda binlerce uygulama kaydı (regapp) birikebilir. Komut satırı sürümü olan -PURGE ile "Regapps" seçeneğini kullanın. Ölçek listesini -SCALELISTEDIT komutunda "Reset" ile varsayılana döndürün; kullandığınız özel ölçekleri sonra yeniden ekleyin.

4. Görünen geometriyi sadeleştirme

• Çakışan nesneler: OVERKILL ile üst üste binen çizgi ve yayları silin, aynı doğrultudaki parçaları birleştirin.
• Taramalar: Çok küçük ölçekli desen, ekranda binlerce çizgi demektir. Tarama ölçeğini pafta ölçeğine göre düzeltin; büyük alanlarda düz dolgu kullanın.
• Patlatılmış nesneler: Satır satır çizgiye dönmüş yazılar veya parçalanmış bloklar varsa yeniden blok ve yazı nesnesi olarak oluşturun.
• Raster görüntüler: Altlık olarak kullanılan taramaların çözünürlüğünü ihtiyaca indirin, gereksizleri ayırın.

5. Temiz dosyaya aktarma

Yukarıdaki adımlardan sonra dosya hâlâ ağırsa, model alanındaki nesneleri WBLOCK ile yeni bir dosyaya yazın ya da ofis şablonunuzdan açılmış boş bir dosyaya taşıyın. Bu yöntem, temizleme komutlarının ulaşamadığı gizli artıkları geride bırakır. Pafta düzenlerini (layout) ayrıca aktarmanız gerektiğini unutmayın.

Dış referanslar ve ağ: görünmeyen darboğaz

Bir plan dosyası; mimari altlık, aks planı ve vaziyet gibi birkaç referansı birlikte yüklüyorsa açılış süresi en yavaş referansa bağlı kalır. Şunlara dikkat edin:

• Göreli yol kullanın. Mutlak yollar başka bilgisayarda bulunamaz; program her açılışta aramaya çalışır.
• Bulunamayan referansları ayırın. Referans yöneticisinde "bulunamadı" görünen dosyaları ya doğru yola bağlayın ya da tamamen ayırın (detach).
• İsteğe bağlı yüklemeyi açık tutun. AutoCAD'de XLOADCTL ayarı referansın yalnızca gereken kısmının yüklenmesini sağlar; bunun işe yaraması için referans dosyalarının INDEXCTL ile katman ve uzamsal indeksli kaydedilmesi gerekir.
• İç içe zincirleri kırın. Referansın içinde referans, onun içinde başka bir referans varsa "overlay" türüyle bağlayarak zinciri kısaltın.
• Altlığı hafif teslim alın. Diğer disiplinden gelen dosya zaten temiz olursa sorunun yarısı baştan çözülür. Bunun için mimari altlık hazırlama rehberindeki teslim kurallarını ofisler arasında ortak kullanın.

Somut örnek: 48 MB'lık kat planı

Tipik bir senaryo düşünelim: Bir statik bürosu, mimardan gelen bir kat planını açmakta zorlanıyor. Dosya 48 MB, açılması yaklaşık bir dakika sürüyor ve kopyala-yapıştır her seferinde donuyor.

1. Boş dosya hızlı açılıyor; demek ki sorun dosyada.
2. Çizgi tipi listesinde yüzlerce tanımsız kayıt var: dosya bir aşamada DGN'den dönüştürülmüş.
3. AUDIT birkaç düzinelik hata buluyor ve düzeltiyor.
4. PURGE, sahipsiz veri seçeneğiyle birlikte üç tur çalıştırılıyor; ardından regapp temizliği ve ölçek listesi sıfırlaması yapılıyor.
5. OVERKILL üst üste kopyalanmış duvar çizgilerini siliyor.
6. Dosya şablondan açılmış boş bir dosyaya WBLOCK ile aktarılıyor.

Bu tür temizlikten sonra boyutun onda birine inmesi ve açılışın saniyelere düşmesi sık görülen bir sonuçtur. Kazanılan süre bir kerelik değildir: aynı dosya proje boyunca her gün onlarca kez açılır. Bekleme süresinin ofise maliyetini çizim programı neden hızlı olmalı yazısında ayrıca ele aldık.

Sık yapılan hatalar

• PURGE'ü bir kez çalıştırıp bırakmak. İç içe tanımlar ancak birkaç turda tamamen temizlenir.
• Bozuk dosyayı onarmadan temizlemek. Önce AUDIT, sonra temizlik.
• PDF'ten dönüştürülmüş çizimi olduğu gibi altlık yapmak. Dönüştürme binlerce kısa parça ve patlatılmış yazı üretir; nedenlerini PDF'ten DWG'ye dönüştürme yazısında anlattık.
• Katman düzeni olmadan çalışmak. Her şey tek katmandaysa ağır nesneleri dondurarak çalışamazsınız. Katman düzeni ofis standardı bu yüzden performansla da ilgilidir.
• Referansları bağlamak (bind) yerine yönetmemek. Her referansı dosyanın içine gömmek, tüm artıklarını da ana dosyaya taşır.
• Yedeksiz temizlik. Özellikle WBLOCK ve OVERKILL öncesinde dosyanın kopyasını alın.

Dosyanın tekrar şişmemesi için kontrol listesi

• Her proje ofis şablonundan açılıyor; şablonda yalnızca kullanılan katman, stil ve ölçekler var.
• Dışarıdan gelen her dosya ofise girerken denetleniyor ve temizleniyor.
• Başka dosyadan kopyala-yapıştır yerine blok kütüphanesi kullanılıyor.
• Referanslar göreli yolla, proje klasörü içinde tutuluyor.
• Taramalar pafta ölçeğine uygun, büyük alanlar düz dolgulu.
• Raster görüntüler ayrı katmanda ve gerektiğinde ayrılabiliyor.
• Pafta teslimlerinden önce temizlik ve denetim rutini uygulanıyor.
• Sahaya giden dosyalar hafifletilmiş; telefonda görüntüleme için ipuçları DWG dosyası telefonda nasıl açılır yazısında.

Büyük çizimlerde program seçimi de fark eder

Temiz bir dosya her programda daha hızlı açılır; ama aynı dosyada seçim, vurgulama ve kaydırma davranışı programdan programa değişir. StroCAD bu yüzden hız odaklı tasarlandı: DWG dosyalarınızı açıp üzerinde çalışabilir, pencere ve kesişim seçimini, vurgulamayı ve sağ tık menüsünü büyük çizimlerde de beklemeden kullanabilirsiniz. Katman düzeni, pafta şablonları ve blok kütüphaneleri ofis standardınıza göre ayarlanabildiği için yukarıdaki "şablondan başla" kuralını uygulamak da kolaylaşır. Ayrıntılar için StroCAD Çizim sayfasına bakabilirsiniz.